Kluczowe dochody do zasiłku rodzinnego co musisz wiedzieć o kryterium i obliczaniu świadczenia
- Prawo do zasiłku rodzinnego zależy od miesięcznego dochodu netto na osobę w rodzinie, który nie może przekroczyć 674 zł (lub 764 zł dla rodzin z dzieckiem niepełnosprawnym).
- Do dochodu wlicza się zarówno dochody opodatkowane (np. wynagrodzenie z pracy, emerytury, renty, dochody z działalności gospodarczej, najmu), jak i nieopodatkowane (np. alimenty, świadczenie rodzicielskie, dochód z gospodarstwa rolnego).
- Dochód oblicza się na podstawie roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy, po odliczeniu kosztów, podatku, składek ZUS i zdrowotnych oraz alimentów płaconych na rzecz innych osób.
- Niektóre świadczenia, takie jak 800+ (dawne 500+), zasiłek pielęgnacyjny czy jednorazowe zapomogi (np. becikowe), nie są wliczane do dochodu.
- W przypadku zmiany sytuacji finansowej (dochód uzyskany lub utracony) stosuje się specjalne zasady obliczania, które wymagają odpowiedniego udokumentowania.
- Mechanizm "złotówka za złotówkę" pozwala na otrzymanie pomniejszonego zasiłku, nawet jeśli dochód nieznacznie przekracza próg, o ile kwota świadczenia nie spadnie poniżej 20 zł.
Czym jest dochód w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych?
Z mojego doświadczenia wiem, że zrozumienie definicji "dochodu" jest absolutnie kluczowe, jeśli ubiegasz się o zasiłek rodzinny. Zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych, dochód to nic innego jak przeciętny miesięczny dochód członka rodziny. Jest on ustalany na podstawie dochodów uzyskanych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Co ważne, od tego dochodu musimy odliczyć kwoty alimentów, które świadczymy na rzecz innych osób. Suma dochodów wszystkich członków rodziny tworzy natomiast tak zwany "dochód rodziny", który jest podstawą do dalszych obliczeń.
Aktualne progi dochodowe w 2026 roku: 674 zł i 764 zł kogo obowiązują?
Kryterium dochodowe to ten magiczny próg, którego przekroczenie może zadecydować o tym, czy zasiłek rodzinny zostanie przyznany, czy nie. Na 2026 rok obowiązują dwa główne progi. Standardowo, prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje, jeśli miesięczny dochód netto na osobę w rodzinie nie przekracza 674 zł. Jest jednak pewien wyjątek, który warto znać: jeśli w rodzinie wychowywane jest dziecko z orzeczeniem o niepełnosprawności (lub orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności), próg ten jest wyższy i wynosi 764 zł. To ważne rozróżnienie, które ma na celu wsparcie rodzin z dziećmi wymagającymi dodatkowej opieki.Jak prawidłowo obliczyć dochód netto na osobę w rodzinie? Krok po kroku
Obliczenie dochodu netto na osobę w rodzinie może wydawać się skomplikowane, ale postępując krok po kroku, z pewnością sobie poradzisz. Pamiętaj, że precyzja jest tutaj kluczowa, aby uniknąć błędów we wniosku. Oto, jak ja bym to zrobił:
- Zsumuj wszystkie dochody członków rodziny: Zbierz wszystkie przychody uzyskane przez każdego członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Mówimy tu zarówno o dochodach opodatkowanych, jak i nieopodatkowanych, o których opowiem szerzej w kolejnych sekcjach.
- Pomniejsz o koszty uzyskania przychodu: Od każdego źródła dochodu, które tego wymaga, odejmij koszty uzyskania przychodu.
- Odejmij należny podatek dochodowy: Następnie odlicz podatek dochodowy od osób fizycznych, który został zapłacony od tych dochodów.
- Odlicz składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne: Kolejnym krokiem jest odjęcie składek na ubezpieczenia społeczne oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne, które zostały faktycznie opłacone.
- Odejmij alimenty płacone na rzecz innych osób: Jeśli któryś z członków rodziny płaci alimenty na rzecz osób spoza gospodarstwa domowego, te kwoty również należy odliczyć od sumy dochodów.
- Podziel przez 12 miesięcy: Uzyskaną kwotę podziel przez 12, aby otrzymać przeciętny miesięczny dochód rodziny.
- Podziel przez liczbę członków rodziny: Na koniec, przeciętny miesięczny dochód rodziny podziel przez liczbę osób wchodzących w skład rodziny. Otrzymany wynik to Twój miesięczny dochód netto na osobę.
Dochody opodatkowane, które musisz uwzględnić we wniosku
Przejdźmy teraz do konkretów, czyli do źródeł dochodów, które podlegają opodatkowaniu i muszą być uwzględnione w obliczeniach do zasiłku rodzinnego. To bardzo ważny aspekt, bo często zdarza się, że wnioskodawcy zapominają o niektórych pozycjach.
Wynagrodzenie z pracy: umowa o pracę, zlecenie i o dzieło
To podstawowe źródło dochodu dla wielu rodzin. Wynagrodzenia uzyskiwane z tytułu umowy o pracę, a także z umowy zlecenia czy umowy o dzieło, są dochodami podlegającymi opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Musisz je uwzględnić we wniosku, oczywiście po pomniejszeniu o koszty uzyskania przychodu, należny podatek oraz składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Pamiętaj, że liczy się kwota netto po wszystkich tych odliczeniach.
Świadczenia z ZUS: emerytury, renty i zasiłki (chorobowy, macierzyński)
Wiele osób utrzymuje się ze świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Wliczamy do dochodu takie pozycje jak emerytury i renty. Podobnie jest z różnego rodzaju zasiłkami: chorobowym, macierzyńskim czy świadczeniami rehabilitacyjnymi. Tak jak w przypadku wynagrodzeń z pracy, te świadczenia również są wliczane po odliczeniu wszystkich należnych kosztów, podatków i składek.
Dochód z działalności gospodarczej jak go obliczyć w zależności od formy opodatkowania?
Obliczanie dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej może być nieco bardziej złożone, ponieważ zależy od formy opodatkowania. Jeśli prowadzisz działalność opodatkowaną na zasadach ogólnych, dochód ustala się na podstawie zeznań podatkowych, pomniejszając go o koszty, podatek i składki. Natomiast w przypadku działalności opodatkowanej ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych lub kartą podatkową, dochód jest ustalany na podstawie Twojego oświadczenia. To bardzo ważne, abyś rzetelnie przedstawił swoje faktyczne przychody i koszty.
Przychody z najmu, dzierżawy i innych źródeł kapitałowych
Jeśli posiadasz nieruchomości i czerpiesz z nich zyski, na przykład z najmu lub dzierżawy, te dochody również muszą zostać wliczone do kryterium dochodowego. Dotyczy to także innych źródeł kapitałowych, które generują opodatkowane przychody. Pamiętaj, że urząd będzie weryfikował te dane na podstawie Twoich zeznań podatkowych.
Dochody nieopodatkowane, o których nie można zapomnieć
Poza dochodami podlegającymi opodatkowaniu, istnieje szereg świadczeń i przychodów, które choć nie są opodatkowane, to jednak wliczają się do dochodu rodziny na potrzeby zasiłku rodzinnego. Ich pominięcie we wniosku może skutkować błędnym obliczeniem i koniecznością korygowania dokumentów.
Alimenty i świadczenia z funduszu alimentacyjnego kluczowy element dochodu
Chcę to bardzo mocno podkreślić: alimenty na rzecz dzieci oraz świadczenia z funduszu alimentacyjnego są dochodami niepodlegającymi opodatkowaniu, ale bezwzględnie należy je uwzględnić we wniosku. To bardzo częsty błąd, który widzę w praktyce, a ma on znaczący wpływ na wysokość dochodu na osobę w rodzinie. Nie zapominaj o nich!
Dochód z gospodarstwa rolnego jak oblicza się go na podstawie hektarów przeliczeniowych?
Dla rodzin rolniczych, dochód z gospodarstwa rolnego jest istotnym elementem kryterium dochodowego. Jest on wliczany do dochodu i ustalany w specyficzny sposób nie na podstawie faktycznych zysków, lecz na podstawie liczby hektarów przeliczeniowych. Władze gminne posiadają odpowiednie tabele i wzory, aby przeliczyć powierzchnię gospodarstwa na dochód, więc nie musisz się martwić skomplikowanymi obliczeniami wystarczy podać odpowiednie dane.
Stypendia szkolne i studenckie które z nich wliczają się do dochodu?
W kwestii stypendiów sprawa jest nieco bardziej złożona. Do dochodu wliczane są stypendia socjalne. Natomiast stypendia o charakterze motywacyjnym, np. za wyniki w nauce czy osiągnięcia sportowe, zazwyczaj nie są brane pod uwagę. Wyjątkiem mogą być stypendia o charakterze socjalnym przyznawane przez podmioty pozarządowe, chyba że ich regulamin wyraźnie stanowi inaczej. Zawsze warto to dokładnie sprawdzić.
Świadczenie rodzicielskie czy zawsze jest wliczane?
Tak, świadczenie rodzicielskie, choć jest formą wsparcia dla rodziców, jest wliczane do dochodu rodziny na potrzeby zasiłku rodzinnego. Pamiętaj, aby uwzględnić je w swoich obliczeniach.
Dochody z zagranicy jak je przeliczyć i udokumentować?
W dobie globalizacji coraz więcej rodzin ma członków pracujących za granicą. Jeśli uzyskiwałeś dochody poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, musisz je również wliczyć do dochodu rodziny. Ważne jest, aby te dochody były pomniejszone o zapłacone tam podatki i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Niezbędne będzie ich przeliczenie na złotówki (zazwyczaj według średniego kursu NBP z ostatniego dnia roboczego roku, z którego dochód jest rozliczany) oraz odpowiednie udokumentowanie, np. zaświadczeniami od zagranicznego pracodawcy lub urzędu skarbowego.
Czego nie wliczać do dochodu przy ubieganiu się o zasiłek?
Warto wiedzieć nie tylko, co wliczać, ale również, co jest z tego obowiązku zwolnione. Pomyłki w tym zakresie mogą prowadzić do niepotrzebnego przekroczenia kryterium dochodowego i odmowy przyznania zasiłku.
Świadczenie 800+ (dawne 500+) dlaczego nie jest brane pod uwagę?
To bardzo ważna informacja, którą często muszę prostować. Świadczenie wychowawcze (obecnie 800+, a wcześniej 500+) nie jest wliczane do kryterium dochodowego przy ubieganiu się o zasiłek rodzinny. Dlaczego? Ponieważ jest to odrębne świadczenie, którego celem jest wspieranie rodzin w wychowaniu dzieci, niezależnie od ich sytuacji dochodowej. Traktowane jest jako dodatkowe wsparcie, a nie jako dochód wpływający na inne świadczenia.
Zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne co warto wiedzieć?
Zarówno zasiłek pielęgnacyjny, jak i świadczenie pielęgnacyjne, które są przeznaczone na pokrycie wydatków związanych z opieką nad osobą niepełnosprawną, również nie są wliczane do dochodu rodziny. To środki celowe, które mają pomagać w konkretnych, trudnych sytuacjach życiowych.
Jednorazowe zapomogi i dodatki (np. "becikowe") a kryterium dochodowe
Wszelkie jednorazowe zapomogi, takie jak popularne "becikowe" (jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka), oraz inne jednorazowe dodatki, nie są brane pod uwagę przy obliczaniu dochodu. Ich jednorazowy charakter sprawia, że nie wpływają one na przeciętny miesięczny dochód rodziny.
Pomoc materialna dla uczniów o charakterze motywacyjnym
Jak wspomniałem wcześniej przy stypendiach, pomoc materialna dla uczniów o charakterze motywacyjnym czyli wszelkie stypendia za wybitne osiągnięcia w nauce, sporcie czy sztuce nie jest wliczana do dochodu. Ma ona zachęcać do rozwoju i nagradzać wysiłek, a nie wpływać na zdolność do otrzymania wsparcia socjalnego.
Dochody z prac dorywczych uczniów i studentów do 26. roku życia, jeśli są zwolnione z podatku dochodowego
Warto pamiętać, że dochody z prac dorywczych uczniów i studentów do 26. roku życia, jeśli są zwolnione z podatku dochodowego (tzw. ulga dla młodych), również nie są wliczane do kryterium dochodowego. To spore ułatwienie dla młodych osób, które chcą dorobić, nie wpływając jednocześnie na świadczenia rodzinne.
Zmiana sytuacji finansowej: dochód uzyskany i utracony
Życie bywa dynamiczne, a sytuacja finansowa rodziny może się zmieniać. Ustawa o świadczeniach rodzinnych przewiduje specjalne zasady na takie okoliczności, wprowadzając pojęcia "dochodu utraconego" i "dochodu uzyskanego". To ważne, abyś wiedział, jak prawidłowo reagować na te zmiany.
Straciłeś pracę? Jak udokumentować utratę dochodu, by nie stracić zasiłku?
Jeśli w okresie, na podstawie którego ustalany jest dochód (czyli zazwyczaj rok poprzedzający okres zasiłkowy) lub po tym okresie, członek rodziny utracił źródło dochodu, mówimy o "dochodzie utraconym". Przykłady to utrata pracy, zakończenie pobierania zasiłku dla bezrobotnych, czy też zamknięcie działalności gospodarczej. W takiej sytuacji dochód z tego źródła nie jest wliczany do średniej dochodu rodziny. Jest to bardzo korzystne dla wnioskodawców, ponieważ pozwala na szybsze dostosowanie się do nowej sytuacji. Musisz jednak pamiętać o konieczności udokumentowania takiej utraty dochodu, np. świadectwem pracy, zaświadczeniem z urzędu pracy czy decyzją o wyrejestrowaniu działalności.
Nowa praca lub działalność jak i kiedy zgłosić uzyskany dochód?
Z drugiej strony, jeśli członek rodziny uzyskał nowy dochód (np. podjął nową pracę, rozpoczął działalność gospodarczą, uzyskał prawo do zasiłku), mówimy o "dochodzie uzyskanym". W takiej sytuacji dochód ten jest doliczany do dochodu rodziny. Ważna jest tu zasada: prawo do świadczeń weryfikuje się od miesiąca następującego po pierwszym pełnym miesiącu od uzyskania dochodu. Oznacza to, że jeśli podjąłeś pracę w połowie marca, dochód z niej będzie brany pod uwagę od kwietnia. Oczywiście, masz obowiązek zgłoszenia uzyskania nowego dochodu, dostarczając odpowiednie dokumenty, takie jak umowa o pracę czy zaświadczenie o zarobkach.
Zakończenie urlopu wychowawczego a ponowne przeliczenie dochodu
Dobrym przykładem sytuacji, w której następuje uzyskanie dochodu, jest zakończenie urlopu wychowawczego i powrót do pracy. Kiedy rodzic wraca do aktywności zawodowej po okresie urlopu wychowawczego, jego wynagrodzenie jest traktowane jako dochód uzyskany. Wpływa to na ponowne przeliczenie dochodu na potrzeby zasiłku rodzinnego, co może zmienić uprawnienia do świadczenia. Warto o tym pamiętać i odpowiednio wcześnie zgłosić taką zmianę w urzędzie.
Przekroczyłeś próg o kilka złotych? Sprawdź mechanizm "złotówka za złotówkę"
Wiem, że wielu z Was obawia się, że przekroczenie progu dochodowego o symboliczną kwotę od razu pozbawi ich zasiłku. Na szczęście, ustawodawca przewidział mechanizm, który ma łagodzić takie sytuacje to słynna zasada "złotówka za złotówkę".Na czym polega zasada "złotówka za złotówkę" i jak jest obliczana?
Mechanizm "złotówka za złotówkę" to bardzo korzystne rozwiązanie dla rodzin, których dochód nieznacznie przekracza ustalone kryterium dochodowe. Polega on na tym, że jeśli dochód na osobę w rodzinie jest wyższy niż próg, ale nie o zbyt wiele, rodzina może nadal otrzymywać zasiłek. Świadczenie jest wówczas pomniejszane o kwotę przekroczenia dochodu. Czyli, jeśli na przykład próg wynosi 674 zł, a Twój dochód na osobę to 684 zł (przekroczenie o 10 zł), zasiłek zostanie pomniejszony o te 10 zł. To sprawiedliwe rozwiązanie, które zapobiega nagłej utracie wsparcia.
Przeczytaj również: Zasiłek rodzinny 2024: Kompletny przewodnik co potrzebne i jak złożyć?
Czy niewielkie przekroczenie dochodu zawsze oznacza utratę świadczeń?
Jak już wspomniałem, niewielkie przekroczenie dochodu nie zawsze oznacza całkowitą utratę świadczeń. Dzięki mechanizmowi "złotówka za złotówkę" możesz wciąż otrzymywać zasiłek, choć w pomniejszonej kwocie. Jest jednak pewien limit: jeśli kwota do wypłaty po zastosowaniu tego mechanizmu jest niższa niż 20 zł, świadczenie nie jest przyznawane. To oznacza, że jeśli po odjęciu kwoty przekroczenia zasiłek byłby symboliczny, urząd nie będzie go wypłacał. Mimo to, w wielu przypadkach ten mechanizm pozwala na utrzymanie części wsparcia, co jest nieocenioną pomocą dla domowego budżetu.
