Problemy sensoryczne u dzieci: Rozpoznaj i pomóż swojemu maluchowi

Problemy sensoryczne u dzieci, często określane jako zaburzenia integracji sensorycznej (SI), to nic innego jak trudności w prawidłowym odbieraniu, organizowaniu i interpretowaniu informacji płynących ze zmysłów. Zrozumienie tych wyzwań jest kluczowe dla każdego rodzica, ponieważ pozwala na wczesne rozpoznanie i skuteczne wsparcie dziecka, które mierzy się z nietypowym postrzeganiem otaczającego świata.

Dlaczego coraz więcej mówi się o "wrażliwych dzieciach"? Wprowadzenie do świata integracji sensorycznej

Jako rodzic, a także jako specjalista, obserwuję, że temat "wrażliwych dzieci" staje się coraz bardziej widoczny w przestrzeni publicznej i w rozmowach między rodzicami. Coraz częściej słyszę o maluchach, które nie tolerują metek w ubraniach, zatykają uszy na dźwięk odkurzacza, panicznie boją się huśtawek, albo wręcz przeciwnie nieustannie się kręcą i szukają intensywnych wrażeń. Te na pozór drobne, nietypowe zachowania mogą być czymś więcej niż tylko "kaprysem" czy "trudnym charakterem". Mogą to być sygnały, że układ nerwowy dziecka przetwarza bodźce sensoryczne w sposób odbiegający od normy. Zrozumienie tego zjawiska, czyli integracji sensorycznej, jest absolutnie kluczowe, abyśmy mogli efektywnie wspierać nasze dzieci w ich rozwoju i codziennym funkcjonowaniu.

Zrozumieć mózg dziecka: Czym tak naprawdę jest integracja sensoryczna (SI)?

Integracja sensoryczna (SI) to złożony proces neurologiczny, który pozwala nam efektywnie odbierać, organizować i interpretować informacje płynące ze wszystkich zmysłów. Wyobraźmy sobie mózg jako centrum dowodzenia, które nieustannie sortuje i łączy dane z otoczenia, abyśmy mogli odpowiednio reagować i działać. Kiedy ten proces działa sprawnie, jesteśmy w stanie uczyć się, bawić i wchodzić w interakcje ze światem bez większych trudności. Problemy pojawiają się, gdy mózg dziecka ma trudności z tym przetwarzaniem mówimy wówczas o zaburzeniach przetwarzania sensorycznego (SPD). Oznacza to, że bodźce, które dla większości ludzi są neutralne, dla dziecka z SPD mogą być przytłaczające, niewystarczające lub po prostu niezrozumiałe. W proces integracji sensorycznej zaangażowanych jest znacznie więcej zmysłów niż tylko te pięć, które znamy z lekcji biologii:

• Wzrok: Pozwala nam widzieć świat, rozpoznawać kształty, kolory i ruch.
• Słuch: Umożliwia odbieranie dźwięków, rozumienie mowy i orientację w przestrzeni.
• Dotyk (czucie powierzchowne): Informuje o temperaturze, bólu, nacisku i fakturze przedmiotów.
• Smak: Odpowiada za rozpoznawanie smaków pokarmów.
• Węch: Umożliwia odbieranie zapachów.
• Zmysł równowagi (przedsionkowy): Informuje o pozycji ciała w przestrzeni, ruchu i grawitacji. Jest kluczowy dla koordynacji i poczucia bezpieczeństwa.
• Czucie głębokie (propriocepcja): Dostarcza informacji o położeniu części ciała względem siebie, napięciu mięśni i ruchu. Odpowiada za świadomość własnego ciała bez patrzenia.

Gdy zmysły działają inaczej: Trzy oblicza problemów sensorycznych

Zaburzenia integracji sensorycznej to szerokie spektrum wyzwań, ale najczęściej obserwowane przez rodziców i najbardziej intuicyjne do zrozumienia są zaburzenia modulacji sensorycznej. To właśnie one odpowiadają za to, jak intensywnie dziecko reaguje na bodźce. Oprócz nich istnieją także zaburzenia różnicowania sensorycznego (gdy dziecko ma problem z precyzyjnym rozróżnianiem bodźców) oraz zaburzenia motoryczne o bazie sensorycznej (np. dyspraksja, czyli trudności z planowaniem ruchu). Skupmy się jednak na modulacji, bo to ona najczęściej manifestuje się w codziennych, "niewytłumaczalnych" zachowaniach.

Zmysły w trybie "alarm": Nadwrażliwość sensoryczna i jej codzienne wyzwania

Nadwrażliwość sensoryczna, czyli hiperwrażliwość, to stan, w którym układ nerwowy dziecka reaguje na bodźce zbyt intensywnie, często interpretując je jako zagrożenie. To, co dla nas jest normalne, dla dziecka z nadwrażliwością może być bolesne, przerażające lub po prostu nie do zniesienia. Wyobraź sobie, że każdy szept brzmi jak krzyk, a delikatne muśnięcie jak uderzenie. Nic dziwnego, że dzieci te często starają się unikać pewnych sytuacji czy przedmiotów. W moim gabinecie często widuję dzieci, które:

• Unikają metek w ubraniach, szwów, określonych materiałów.
• Zatykają uszy na głośne dźwięki, takie jak odkurzacz, blender, szczekanie psa czy hałas w supermarkecie.
• Mrużą oczy, unikają jasnego światła, lamp błyskowych.
• Są wybiórcze żywieniowo, jedzą tylko kilka produktów o określonej konsystencji, zapachu, smaku.
• Nie lubią brudzących zabaw (piasek, farby, plastelina).
• Unikają przytulania lub dotyku.

Gdy bodźców wciąż jest za mało: Czym jest podwrażliwość sensoryczna?

Na przeciwległym biegunie znajduje się podwrażliwość sensoryczna (hipowrażliwość). W tym przypadku układ nerwowy dziecka potrzebuje znacznie silniejszych bodźców, aby w ogóle je zarejestrować. To tak, jakby zmysły były "przytępione" i wymagały dodatkowej stymulacji, by poczuć cokolwiek. Dzieci z podwrażliwością często wydają się nieświadome otoczenia lub swojego ciała, co może prowadzić do niebezpiecznych sytuacji. Często obserwuję, że takie dzieci:

• Wydają się niezdarne, często się potykają, wpadają na przedmioty.
• Nie reagują na ból lub reagują na niego w sposób opóźniony.
• Mogą celowo uderzać o przedmioty, ściany, żeby poczuć swoje ciało.
• Często mocno się przytulają, wręcz "wgniatają" w drugą osobę.
• Mogą wkładać do ust niejadalne przedmioty.
• Nie zauważają, że są brudne, mokre, lub że mają rozpięty guzik.

Mali poszukiwacze wrażeń: Trzeci, mniej znany typ zaburzeń SI

Trzeci typ zaburzeń modulacji to poszukiwanie sensoryczne. Dzieci z tym profilem sensorycznym aktywnie i często nieustannie poszukują intensywnych wrażeń zmysłowych. Ich układ nerwowy domaga się stymulacji, a one same czują wewnętrzną potrzebę dostarczania sobie bodźców, często w sposób, który dla otoczenia jest męczący lub niezrozumiały. To nie jest złośliwość, to jest potrzeba! W praktyce wygląda to tak, że dziecko:

• Jest w ciągłym ruchu: biega, skacze, kręci się, huśta się, nawet w sytuacjach, gdy powinno siedzieć spokojnie.
• Dotyka wszystkiego i wszystkich, często w sposób natrętny.
• Uwielbia intensywne smaki, zapachy, głośną muzykę.
• Często wchodzi na wysokie meble, skacze z wysokości.
• Może być głośne, krzyczeć, wydawać różne dźwięki.
• Szuka intensywnych doznań wzrokowych, np. przez kręcenie się w kółko, obserwowanie migających świateł.

Skąd się biorą problemy sensoryczne? Najczęstsze przyczyny i fakty

Pytanie o przyczyny zaburzeń integracji sensorycznej jest jednym z najczęściej zadawanych przez rodziców. Niestety, nie ma jednej prostej odpowiedzi. Przyczyny nie są do końca poznane, ale badania wskazują na złożony splot czynników, które mogą zwiększać ryzyko wystąpienia tych trudności. Nie jest to wina rodziców, ani też coś, co dziecko robi celowo.

Rola genetyki i czynników okołoporodowych w kształtowaniu zmysłów

Wiele wskazuje na to, że pewne predyspozycje do zaburzeń SI mogą być dziedziczne. Jeśli w rodzinie występowały podobne trudności, istnieje większe prawdopodobieństwo, że dziecko również będzie miało wyzwania sensoryczne. Ponadto, czynniki okołoporodowe odgrywają istotną rolę. Komplikacje w okresie ciąży i porodu, takie jak niedotlenienie, wcześniactwo, niska masa urodzeniowa czy trudny poród, mogą wpływać na rozwój układu nerwowego i zwiększać ryzyko wystąpienia zaburzeń integracji sensorycznej. To delikatny okres, w którym wiele procesów rozwojowych jest niezwykle wrażliwych na zakłócenia.

Wpływ współczesnego środowiska na rozwój sensoryczny dziecka

Choć genetyka i czynniki okołoporodowe są ważne, nie możemy ignorować wpływu środowiska, w jakim dorastają nasze dzieci. Współczesny styl życia, często charakteryzujący się ograniczoną swobodną zabawą na świeżym powietrzu, nadmiernym czasem spędzanym przed ekranami i mniejszą ilością różnorodnych doświadczeń ruchowych i dotykowych, może nie sprzyjać optymalnemu rozwojowi sensorycznemu. Dzieci potrzebują ruchu, brudzenia się, eksplorowania różnych faktur, smaków i zapachów, aby ich układ nerwowy mógł się prawidłowo rozwijać i uczyć się efektywnego przetwarzania bodźców.

Czy problemy sensoryczne to zawsze spektrum autyzmu? Rozwiewamy popularne mity

To bardzo ważne pytanie, które często słyszę od zaniepokojonych rodziców. Istnieje powszechne przekonanie, że problemy sensoryczne zawsze oznaczają spektrum autyzmu (ASD) lub ADHD. I choć prawdą jest, że zaburzenia integracji sensorycznej bardzo często współwystępują z tymi diagnozami szacuje się, że niemal wszystkie osoby z ASD mają trudności sensoryczne, a także duży odsetek dzieci z ADHD to jednak zaburzenia SI mogą występować również samodzielnie. Oznacza to, że dziecko może mieć trudności z przetwarzaniem sensorycznym, nie mając jednocześnie diagnozy autyzmu czy ADHD. Ważne jest, aby nie stawiać pochopnych wniosków i szukać profesjonalnej diagnozy, która pozwoli precyzyjnie określić źródło trudności i zaplanować odpowiednie wsparcie.

Jak rozpoznać zaburzenia SI? Lista sygnałów, na które warto zwrócić uwagę

Świadomość sygnałów, które mogą wskazywać na zaburzenia integracji sensorycznej, jest pierwszym i najważniejszym krokiem do pomocy dziecku. Jako rodzice, jesteśmy najlepszymi obserwatorami naszych pociech. Pamiętajmy, że pojedynczy sygnał nie musi od razu oznaczać zaburzeń, ale ich kumulacja i intensywność powinny skłonić nas do konsultacji ze specjalistą.

Sygnały w zachowaniu: Od "niewytłumaczalnych" wybuchów złości po unikanie bliskości

Zachowanie dziecka jest często lustrem jego wewnętrznych doświadczeń. Jeśli układ nerwowy jest przeciążony lub niedostymulowany, może to manifestować się w bardzo widoczny sposób. Zwróć uwagę na:

• Nagłe i intensywne ataki złości (tzw. meltdown), które wydają się nieproporcjonalne do sytuacji i trudno je uspokoić. Często są reakcją na przeciążenie sensoryczne.
• Trudności z adaptacją do nowych sytuacji, miejsc, zmian w rutynie dziecko reaguje silnym lękiem lub oporem.
• Problemy z koncentracją uwagi, łatwe rozpraszanie się, trudności z utrzymaniem uwagi na zadaniu.
• Niska samoocena, wycofywanie się z kontaktów społecznych, unikanie zabaw z rówieśnikami, zwłaszcza tych wymagających bliskiego kontaktu fizycznego.
• Nadmierna płaczliwość, lękliwość, zwłaszcza w nowych lub głośnych środowiskach.
• Wycofywanie się z aktywności ruchowych, unikanie placów zabaw, huśtawek, karuzeli.

Problemy przy stole, w łazience i podczas ubierania codzienne bitwy "sensorka"

Codzienne czynności, które dla większości dzieci są rutyną, dla "sensorka" mogą być prawdziwą bitwą. To właśnie w tych momentach najczęściej dochodzi do konfliktów i frustracji, zarówno u dziecka, jak i u rodziców:

• Problemy z jedzeniem (wybiórczość pokarmowa): Dziecko je tylko kilka wybranych produktów, unika nowych smaków, zapachów, konsystencji. Może mieć odruch wymiotny na widok pewnych potraw.
• Trudności z zasypianiem: Problemy z wyciszeniem się, nadmierna ruchliwość w łóżku, potrzeba specyficznych warunków (np. całkowita cisza lub wręcz przeciwnie szum).
• Kłopoty z samodzielnym ubieraniem się: Unikanie metek, określonych materiałów (np. wełna, dżins), protesty przy zakładaniu ubrań, które "drapią" lub "uciskają".
• Niechęć do mycia włosów, obcinania paznokci, szczotkowania zębów: Te czynności mogą być dla dziecka bardzo nieprzyjemne sensorycznie, prowadząc do histerii.
• Problemy z higieną osobistą: Unikanie kąpieli, prysznica, mydła, kremów ze względu na zapach, konsystencję lub temperaturę wody.

Trudności w przedszkolu i szkole: Kłopoty z koncentracją, koordynacją i relacjami z rówieśnikami

Środowisko przedszkolne i szkolne stawia przed dzieckiem wiele wyzwań sensorycznych i społecznych. Jeśli dziecko ma problemy z integracją sensoryczną, te wyzwania mogą stać się barierami w nauce i budowaniu relacji:

• Trudności z koncentracją na zajęciach: Dziecko łatwo się rozprasza, nie może usiedzieć w miejscu, ma problem ze śledzeniem instrukcji.
• Kłopoty z koordynacją ruchową: Niezdarność, częste upadki, trudności z łapaniem piłki, jazdą na rowerze, wiązaniem sznurowadeł. Może unikać zajęć ruchowych i sportu.
• Lęk przed placami zabaw: Obawa przed wysokością, huśtawkami, zjeżdżalniami, karuzelami.
• Nadmierna potrzeba ruchu: Dziecko wierci się, wstaje z miejsca, biega po sali, przeszkadzając innym.
• Problemy w relacjach z rówieśnikami: Trudności z zabawami grupowymi, niezrozumienie sygnałów społecznych, unikanie dotyku lub wręcz przeciwnie nadmierne dotykanie innych, co prowadzi do konfliktów.
• Trudności z pisaniem, rysowaniem, wycinaniem: Słaba precyzja ruchów, niechęć do prac plastycznych.

Podejrzewasz zaburzenia SI? Przewodnik od diagnozy do skutecznej pomocy

Jeśli zauważyłeś u swojego dziecka wiele z wymienionych sygnałów, to naturalne, że czujesz się zaniepokojony. Pamiętaj jednak, że to nie jest powód do paniki, lecz sygnał do działania. Kluczowe jest podjęcie dalszych kroków w celu profesjonalnej diagnozy i, jeśli to konieczne, rozpoczęcia odpowiedniej terapii. Im wcześniej, tym lepiej.

Do kogo się zwrócić? Pierwszy krok w stronę profesjonalnej diagnozy w Polsce

W Polsce diagnozę zaburzeń integracji sensorycznej stawiają certyfikowani terapeuci SI. Są to zazwyczaj fizjoterapeuci, pedagodzy lub psycholodzy, którzy ukończyli specjalistyczne studia podyplomowe z zakresu integracji sensorycznej. To bardzo ważne, aby szukać specjalisty z odpowiednimi kwalifikacjami i certyfikatem Polskiego Stowarzyszenia Terapeutów Integracji Sensorycznej (PSTIS). Możesz ich znaleźć w:

• Poradniach psychologiczno-pedagogicznych: Często oferują bezpłatne diagnozy i terapie w ramach NFZ (zazwyczaj wymagane jest skierowanie od lekarza lub psychologa).
• Prywatnych gabinetach i ośrodkach terapii: Oferują szybszy dostęp do diagnozy i terapii, ale są płatne.

Nie bój się pytać o kwalifikacje i doświadczenie terapeuty. To dla dobra Twojego dziecka.

Jak wygląda proces diagnozy integracji sensorycznej i czego się spodziewać?

Proces diagnostyczny zaburzeń integracji sensorycznej jest kompleksowy i ma na celu zebranie jak największej ilości informacji o funkcjonowaniu dziecka. Zazwyczaj składa się z kilku etapów:

1. Szczegółowy wywiad z rodzicami: Terapeuta zbiera informacje o rozwoju dziecka od urodzenia, przebytych chorobach, codziennych nawykach, trudnościach i mocnych stronach. To kluczowy element, ponieważ rodzice dostarczają najcenniejszych danych o funkcjonowaniu dziecka w różnych środowiskach.
2. Obserwacja kliniczna dziecka: Odbywa się w specjalnie przygotowanej sali terapeutycznej. Terapeuta obserwuje dziecko podczas swobodnej zabawy, a także podczas wykonywania zaplanowanych aktywności. Zwraca uwagę na jakość ruchu, reakcje na bodźce, sposób radzenia sobie z wyzwaniami.
3. Wykorzystanie standaryzowanych testów: W zależności od wieku dziecka i potrzeb, terapeuta może zastosować standaryzowane narzędzia diagnostyczne, takie jak Południowo-Kalifornijskie Testy Integracji Sensorycznej (SIPT) lub inne testy oceniające poszczególne obszary funkcjonowania sensorycznego. Testy te są specjalnie zaprojektowane do obiektywnej oceny przetwarzania sensorycznego.
4. Analiza wyników i omówienie diagnozy: Po zebraniu wszystkich danych terapeuta analizuje je i przedstawia rodzicom pisemną opinię diagnostyczną, zawierającą wnioski oraz zalecenia do dalszej pracy, w tym ewentualny plan terapii.

Terapia SI przez zabawę: Na czym polega i jakich efektów można oczekiwać?

Terapia integracji sensorycznej, często nazywana "naukową zabawą", to jedna z najbardziej efektywnych form wsparcia dla dzieci z zaburzeniami SI. Odbywa się w specjalnie wyposażonej sali, gdzie znajdują się różnorodne sprzęty huśtawki, podwieszane platformy, baseny z piłkami, drabinki, materace. Kluczem jest to, że aktywności są dobierane indywidualnie do potrzeb dziecka, stanowiąc dla jego układu nerwowego wyzwanie, ale jednocześnie zapewniając poczucie sukcesu i bezpieczeństwa. Dziecko nie czuje, że jest "leczone", lecz po prostu dobrze się bawi. Celem terapii jest poprawa organizacji i przetwarzania bodźców sensorycznych, co przekłada się na lepsze funkcjonowanie w życiu codziennym. Możemy oczekiwać takich efektów jak:

• Poprawa samoregulacji: Dziecko lepiej radzi sobie z emocjami, jest spokojniejsze, mniej impulsywne.
• Lepsza koncentracja uwagi: Łatwiej skupia się na zadaniach, jest mniej rozpraszane.
• Zwiększona koordynacja ruchowa i równowaga: Mniej się potyka, jest sprawniejsze fizycznie.
• Zmniejszenie nadwrażliwości lub podwrażliwości: Dziecko lepiej toleruje bodźce lub staje się bardziej świadome otoczenia.
• Poprawa samooceny i pewności siebie: Dzięki sukcesom w terapii dziecko czuje się bardziej kompetentne.
• Lepsze funkcjonowanie w codziennych czynnościach: Mniejsze problemy z jedzeniem, ubieraniem się, higieną.

Domowe SPA dla zmysłów: Jak wspierać rozwój sensoryczny dziecka

Terapia w gabinecie terapeuty SI to jedno, ale równie ważna, jeśli nie ważniejsza, jest rola rodziców we wspieraniu rozwoju sensorycznego dziecka w codziennym środowisku domowym. To właśnie w domu spędzamy najwięcej czasu, a odpowiednio zaaranżowana przestrzeń i świadome włączanie aktywności sensorycznych mogą zdziałać cuda. Pamiętajcie, że nie chodzi o to, by zamienić dom w salę terapeutyczną, ale by stał się on miejscem, które wspiera, a nie przeciąża zmysły dziecka.

Kreatywne zabawy i aktywności, które regulują układ nerwowy

Nie potrzebujesz drogich sprzętów, aby wspierać zmysły swojego dziecka. Wiele prostych, codziennych aktywności może pomóc w regulacji układu nerwowego. Oto kilka pomysłów, które sam polecam rodzicom:

• Zabawy z masami plastycznymi: Plastelina, ciastolina, masa solna, glina ugniatanie, wałkowanie, lepienie doskonale stymuluje zmysł dotyku i czucia głębokiego.
• Zabawy z piaskiem kinetycznym, ryżem, fasolą: Przesypywanie, zakopywanie rąk, szukanie ukrytych przedmiotów to świetna stymulacja dotykowa.
• Aktywności ruchowe: Huśtanie (na huśtawce, w kocu), turlanie się po dywanie, skakanie na trampolinie, wspinanie się po drabinkach, jazda na rowerze to wszystko stymuluje zmysł równowagi i czucia głębokiego.
• Zabawy z wodą: Przelewanie, chlapanie, zabawa w wannie z pianą, mycie zabawek różnorodność temperatur i faktur wody jest bardzo korzystna.
• Słuchanie muzyki: Relaksująca muzyka dla dzieci z nadwrażliwością, rytmiczna i energiczna dla poszukujących wrażeń. Można też grać na prostych instrumentach.
• Zabawy z fakturami: Dotykanie różnych tkanin, gąbek, szczotek, woreczków z różnym wypełnieniem.
• Ćwiczenia równowagi: Chodzenie po linii, po kamieniach, stanie na jednej nodze.

Jak stworzyć w domu przyjazną sensorycznie przestrzeń, która koi i wspiera?

Dom powinien być azylem, miejscem, gdzie dziecko może się wyciszyć i zregenerować. Oto kilka wskazówek, jak stworzyć taką przestrzeń:

• Oświetlenie: Unikaj ostrego, jasnego światła. Postaw na ciepłe, rozproszone światło, lampki nocne, girlandy świetlne. W ciągu dnia wykorzystuj naturalne światło.
• Dźwięki: Zminimalizuj niepotrzebny hałas. Stwórz "biały szum" (np. szum wentylatora, odgłosy natury) dla dzieci, które potrzebują wyciszenia. Dla poszukujących wrażeń, zapewnij kontrolowane źródła dźwięku (słuchawki, muzyka).
• Tekstury: Zapewnij różnorodność faktur, ale też możliwość wyboru. Miękkie koce, poduszki, dywaniki, ale też gładkie powierzchnie. Unikaj drapiących materiałów w ubraniach i pościeli.
• Organizacja przestrzeni: Utrzymuj porządek, aby uniknąć wizualnego chaosu. Każda rzecz powinna mieć swoje miejsce. Zapewnij przestrzeń do swobodnej zabawy i ruchu.
• Kącik wyciszenia: Stwórz w pokoju dziecka mały, przytulny kącik, gdzie będzie mogło się schować i wyciszyć. Może to być namiot tipi, baldachim, fotel-kokon, wypełniony miękkimi poduszkami i kocami.

Czym jest "dieta sensoryczna"? Stwórz plan dnia dopasowany do potrzeb Twojego dziecka

Koncepcja "diety sensorycznej" jest niezwykle ważna w codziennym wspieraniu dziecka z zaburzeniami SI. Nie ma ona nic wspólnego z jedzeniem, a odnosi się do spersonalizowanego planu aktywności sensorycznych, które są świadomie włączane w codzienny harmonogram dziecka. Celem diety sensorycznej jest dostarczenie dziecku odpowiedniej ilości i rodzaju stymulacji sensorycznej w ciągu dnia, tak aby jego układ nerwowy był w optymalnym stanie regulacji. Dla dziecka nadwrażliwego będzie to plan minimalizujący bodźce, dla podwrażliwego dostarczający ich więcej. Dieta sensoryczna pomaga regulować poziom pobudzenia, zapobiega przeciążeniom lub niedostymulowaniu, co w efekcie poprawia funkcjonowanie dziecka w szkole, w domu i w relacjach społecznych. Terapeuta SI pomoże Ci stworzyć taki plan, uwzględniając indywidualne potrzeby i preferencje Twojego dziecka.

Nie jesteś sam: Gdzie szukać wsparcia i wiarygodnych informacji

Drogi Rodzicu, pamiętaj, że nie jesteś sam w tej podróży. Problemy sensoryczne u dzieci są coraz lepiej rozumiane, a społeczność rodziców i specjalistów jest coraz większa. Szukanie wsparcia i wiarygodnych informacji to oznaka siły i troski, a nie słabości. Nie wahaj się korzystać z dostępnych zasobów.

Jak skutecznie rozmawiać o potrzebach sensorycznych dziecka z nauczycielami i rodziną?

Edukacja otoczenia jest kluczowa. Często nauczyciele czy członkowie rodziny nie rozumieją, dlaczego dziecko zachowuje się w określony sposób. Moje doświadczenie pokazuje, że otwarta i spokojna komunikacja może zdziałać cuda:

• Bądź rzecznikiem swojego dziecka: To Ty znasz je najlepiej. Wyjaśnij, że to nie jest "złe zachowanie", ale neurologiczna reakcja na bodźce.
• Dostarczaj konkretnych przykładów: Zamiast mówić "on jest nadwrażliwy", powiedz "gdy w klasie jest głośno, Kuba zatyka uszy i ma trudności z koncentracją".
• Proponuj rozwiązania: Jeśli dziecko potrzebuje kącika wyciszenia, zasugeruj nauczycielowi, jak można go zaaranżować. Jeśli nie toleruje metek, poproś rodzinę o wybieranie ubrań bez nich.
• Udostępniaj materiały edukacyjne: Pokaż bliskim artykuły, książki czy filmy, które pomogą im zrozumieć zaburzenia SI.
• Współpracuj ze specjalistami: Poproś terapeutę SI o przygotowanie krótkiej notatki dla przedszkola/szkoły, która wyjaśni specyfikę potrzeb dziecka.

Przeczytaj również: Zabawki sensoryczne: Jak wybrać i wspierać rozwój niemowlaka?

Polecane książki i organizacje w Polsce Twoja baza wiedzy i wsparcia

W Polsce istnieje wiele wartościowych źródeł, które mogą pomóc Ci pogłębić wiedzę i znaleźć wsparcie:

• Specjalistyczne książki dla rodziców: Szukaj pozycji autorstwa A. Jean Ayres (twórczyni teorii SI), Carol Stock Kranowitz ("Niepokój u dzieci. Jak pomóc dziecku z zaburzeniami integracji sensorycznej") czy Lucy Jane Miller. Wiele z nich jest dostępnych w języku polskim.
• Strony internetowe organizacji zajmujących się SI w Polsce: Polskie Stowarzyszenie Terapeutów Integracji Sensorycznej (PSTIS) to wiarygodne źródło informacji o diagnozie, terapii i certyfikowanych terapeutach.
• Grupy wsparcia dla rodziców: Zarówno online (na Facebooku), jak i stacjonarne, mogą być nieocenionym źródłem wymiany doświadczeń i poczucia, że nie jesteś sam.
• Webinary i szkolenia online: Wielu specjalistów oferuje darmowe lub płatne materiały edukacyjne, które pomogą Ci lepiej zrozumieć i wspierać dziecko.